Skip to content

Security Journey

AsosiyAsosiy DokumentatsiyaDokumentatsiya MaqolalarMaqolalar KonsultatsiyaKonsultatsiya

GitHub (opens in a new tab)Discord (opens in a new tab)

Asosiy
🛡️ Ma'lumotlar Xavfsizligi
💉 Input & Injection
🔑 Auth & Ruxsatlar
🗝️ Sirlar & Konfiguratsiya
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- .env fayllar: sirlarni koddan ajratish
- GitHub'ga parol yuklab qo'ydingmi? Endi nima qilish kerak
- 🟡 O'rtacha
- Vault / Secret Manager bilan sirlarni boshqarish
- Connection string'larni xavfsiz saqlash
- 🔴 Murakkab
- Kalit rotatsiyasi: sirlarni muntazam yangilab turish
🔒 Shifrlash
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- Shifrlash asoslari: at-rest va in-transit
- TLS/HTTPS: API'ngizni eshitib qolishmasin
- Hashing vs Encryption: qaysi biri qachon?
- 🟡 O'rtacha
- Bazani shifrlash: ustun, disk yoki ilova darajasida?
- Maxfiy maydonlarni shifrlash (email, telefon, karta)
- 🔴 Murakkab
- Kalitlarni boshqarish (KMS): shifrning eng zaif nuqtasi
🕵️ Maxfiy Ma'lumot (PII)
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- PII nima: qaysi ma'lumot 'maxfiy' hisoblanadi
- Ma'lumotni minimallashtirish: kerakmas narsani yig'ma
- 🟡 O'rtacha
- Maskalash va anonimlashtirish: log'da karta raqami chiqmasin
- GDPR asoslari: foydalanuvchi 'meni o'chir' desa
- 🔴 Murakkab
- Audit log: kim, qachon, qaysi ma'lumotga tegdi
🛡️ Xavfsiz API
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- API autentifikatsiyasi: API key, token, mTLS
- Rate limiting: API'ni suiiste'moldan himoya
- So'rov va javobni tozalash: ortiqcha ma'lumot oqib chiqmasin
- 🟡 O'rtacha
- CORS: brauzer nega so'rovni bloklaydi?
- Idempotency: ikki marta bosilgan 'To'lov' tugmasi
- 🔴 Murakkab
- API Gateway: markazlashgan himoya qatlami
📊 Katta Maʼlumotlar
🗄️ Bazani Masshtablash
🧩 Partitioning & Sharding
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- Partitioning: katta jadvalni bo'laklarga bo'lish
- 🟡 O'rtacha
- Sharding: ma'lumotni ko'p serverga taqsimlash
- Partition kalitini to'g'ri tanlash
- 🔴 Murakkab
- Resharding: o'sib ketgan tizimni qayta taqsimlash
⚡ Caching
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- Caching nima: bir xil ishni ikki marta qilmaslik
- Redis: eng mashhur kesh va undan ko'prog'i
- 🟡 O'rtacha
- Cache strategiyalari: cache-aside, write-through
- Cache invalidatsiya: 'eski ma'lumot' muammosi
- 🔴 Murakkab
- Taqsimlangan kesh: ko'p instansiya, bitta haqiqat
📨 Async & Navbatlar
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- Async ishlov: og'ir ishni keyinga qoldirish
- Message Queue nima: RabbitMQ va Kafka farqi
- 🟡 O'rtacha
- Apache Kafka: ma'lumot oqimining yuragi
- Background jobs: email, hisobot, eksport navbatda
- 🔴 Murakkab
- Exactly-once: xabar ikki marta ishlanib ketmasin
- Dead Letter Queue: 'o'lik' xabarlarni boshqarish
🛠️ Data Pipeline (ETL)
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- ETL vs ELT: ma'lumotni qayerda tozalash
- Batch vs Streaming: to'plab yoki oqim bilan
- 🟡 O'rtacha
- Apache Airflow: quvurlarni dirijyorlik qilish
- Ma'lumot sifati: axlat kirsa, axlat chiqadi
- 🔴 Murakkab
- Katta hajmli quvurlar: petabaytlarni boshqarish
🌊 Streaming
- Kirish
- 🟢 Boshlang'ich
- Streaming nima: ma'lumotni 'jonli efirda' qayta ishlash
- Event-driven: hodisaga javob beruvchi tizim
- 🟡 O'rtacha
- Kafka Streams: oqimni real vaqtda o'zgartirish
- Oyna (windowing): vaqt bo'ylab guruhlash
- 🔴 Murakkab
- Millionlab event/sekund: oqimni masshtablash
💾 Saqlash & Ombor

Asosiy
Dokumentatsiya
- Asosiy
- 🛡️ Ma'lumotlar Xavfsizligi
- 💉 Input & Injection
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Input validatsiya: foydalanuvchiga hech qachon ishonma
  SQL Injection: bitta ' belgisi bilan bazani egallash
  Parametrlangan so'rovlar: injection'ga eng oddiy yechim
  🟡 O'rtacha
  NoSQL Injection: MongoDB ham xavfsiz emas
  ORM xavfsizligi: EF Core / Prisma sizni qutqaradimi?
  🔴 Murakkab
  Mass Assignment: bitta ortiqcha maydon — katta teshik
- 🔑 Auth & Ruxsatlar
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Authentication vs Authorization: kim? va nimaga ruxsat?
  Parollarni saqlash: bcrypt, argon2 va nega plain text — o'lim
  Sessiya va cookie: kim tizimga kirganini eslab qolish
  🟡 O'rtacha
  JWT: stateless auth, lekin ehtiyot bo'l
  OAuth2 va OpenID Connect: 'Google bilan kirish' sirlari
  RBAC: rollar bilan ruxsatlarni boshqarish
  🔴 Murakkab
  Token o'g'irlash: refresh, rotation va revocation
  Multi-tenant: bir bazada ko'p mijoz, ma'lumot aralashmasin
- 🗝️ Sirlar & Konfiguratsiya
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  .env fayllar: sirlarni koddan ajratish
  GitHub'ga parol yuklab qo'ydingmi? Endi nima qilish kerak
  🟡 O'rtacha
  Vault / Secret Manager bilan sirlarni boshqarish
  Connection string'larni xavfsiz saqlash
  🔴 Murakkab
  Kalit rotatsiyasi: sirlarni muntazam yangilab turish
- 🔒 Shifrlash
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Shifrlash asoslari: at-rest va in-transit
  TLS/HTTPS: API'ngizni eshitib qolishmasin
  Hashing vs Encryption: qaysi biri qachon?
  🟡 O'rtacha
  Bazani shifrlash: ustun, disk yoki ilova darajasida?
  Maxfiy maydonlarni shifrlash (email, telefon, karta)
  🔴 Murakkab
  Kalitlarni boshqarish (KMS): shifrning eng zaif nuqtasi
- 🕵️ Maxfiy Ma'lumot (PII)
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  PII nima: qaysi ma'lumot 'maxfiy' hisoblanadi
  Ma'lumotni minimallashtirish: kerakmas narsani yig'ma
  🟡 O'rtacha
  Maskalash va anonimlashtirish: log'da karta raqami chiqmasin
  GDPR asoslari: foydalanuvchi 'meni o'chir' desa
  🔴 Murakkab
  Audit log: kim, qachon, qaysi ma'lumotga tegdi
- 🛡️ Xavfsiz API
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  API autentifikatsiyasi: API key, token, mTLS
  Rate limiting: API'ni suiiste'moldan himoya
  So'rov va javobni tozalash: ortiqcha ma'lumot oqib chiqmasin
  🟡 O'rtacha
  CORS: brauzer nega so'rovni bloklaydi?
  Idempotency: ikki marta bosilgan 'To'lov' tugmasi
  🔴 Murakkab
  API Gateway: markazlashgan himoya qatlami
- 📊 Katta Maʼlumotlar
- 🗄️ Bazani Masshtablash
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Indekslar: sekin so'rovni 1000 marta tezlatish
  EXPLAIN: so'rov nega sekin ekanini ko'rish
  N+1 muammosi: ORM'ning yashirin qotili
  🟡 O'rtacha
  Pagination: million qatorni to'g'ri sahifalash (keyset vs offset)
  Connection pooling: bazaga ulanishlarni tejash
  Read replica: o'qishni yukdan ajratish
  🔴 Murakkab
  Vertical vs Horizontal: bazani qachon va qanday kattalashtirish
- 🧩 Partitioning & Sharding
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Partitioning: katta jadvalni bo'laklarga bo'lish
  🟡 O'rtacha
  Sharding: ma'lumotni ko'p serverga taqsimlash
  Partition kalitini to'g'ri tanlash
  🔴 Murakkab
  Resharding: o'sib ketgan tizimni qayta taqsimlash
- ⚡ Caching
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Caching nima: bir xil ishni ikki marta qilmaslik
  Redis: eng mashhur kesh va undan ko'prog'i
  🟡 O'rtacha
  Cache strategiyalari: cache-aside, write-through
  Cache invalidatsiya: 'eski ma'lumot' muammosi
  🔴 Murakkab
  Taqsimlangan kesh: ko'p instansiya, bitta haqiqat
- 📨 Async & Navbatlar
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Async ishlov: og'ir ishni keyinga qoldirish
  Message Queue nima: RabbitMQ va Kafka farqi
  🟡 O'rtacha
  Apache Kafka: ma'lumot oqimining yuragi
  Background jobs: email, hisobot, eksport navbatda
  🔴 Murakkab
  Exactly-once: xabar ikki marta ishlanib ketmasin
  Dead Letter Queue: 'o'lik' xabarlarni boshqarish
- 🛠️ Data Pipeline (ETL)
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  ETL vs ELT: ma'lumotni qayerda tozalash
  Batch vs Streaming: to'plab yoki oqim bilan
  🟡 O'rtacha
  Apache Airflow: quvurlarni dirijyorlik qilish
  Ma'lumot sifati: axlat kirsa, axlat chiqadi
  🔴 Murakkab
  Katta hajmli quvurlar: petabaytlarni boshqarish
- 🌊 Streaming
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Streaming nima: ma'lumotni 'jonli efirda' qayta ishlash
  Event-driven: hodisaga javob beruvchi tizim
  🟡 O'rtacha
  Kafka Streams: oqimni real vaqtda o'zgartirish
  Oyna (windowing): vaqt bo'ylab guruhlash
  🔴 Murakkab
  Millionlab event/sekund: oqimni masshtablash
- 💾 Saqlash & Ombor
  Kirish
  🟢 Boshlang'ich
  Qayerga saqlash: SQL, NoSQL, fayl, object storage
  Object Storage (S3/MinIO): fayllarni to'g'ri saqlash
  🟡 O'rtacha
  Data Warehouse: hisobot va analitika uchun ombor
  Data Lake: xom ma'lumotni bitta ko'lda saqlash
  🔴 Murakkab
  Lakehouse: ko'l va ombor bir tanada (Delta, Iceberg)
  Parquet, ORC, Avro: to'g'ri formatni tanlash
Maqolalar
- Hammasi
Konsultatsiya

Question? Give us feedback → (opens in a new tab)GitHub-da o'zgartirish ->

Dokumentatsiya

🔑 Auth & Ruxsatlar

Authentication vs Authorization: kim? va nimaga ruxsat?

Authentication vs Authorization: kim? va nimaga ruxsat?

Daraja: 🟢 Boshlang'ich · Bu mavzu hozircha to'ldirilmoqda. Hissa qo'shmoqchimisiz? CONTRIBUTING.md ga qarang.

Kirish Parollarni saqlash: bcrypt, argon2 va nega plain text — o'lim

GPL-3.0 Licensed | Hamma huquqlar himoyalangan 2026 ©Uzbek Developers Consortium.